Hersenletsel


Er zijn meerdere soorten niet-aangeboren hersenletsel. Je kunt ze verdelen in twee groepen, gebaseerd op de wijze van ontstaan:

door interne bloedingen of verstoppingen, wat de Engelstaligen noemen een Stroke; dat klinkt voor mij beter dan een beroerte; ik gebruik dus de term stroke.
Er zijn twee varianten:
  een herseninfarct, oftewel een verstopping van een slagader in het hersengebied, waardoor een deel van de hersenen geen vers bloed en dus geen zuurstof krijgen waardoor de cellen beschadigd raken of zelfs afsterven
  een hersenbloeding, waardoor bloed in contact komt met hersencellen die daardoor beschadigd raken

door krachten van buitenaf, meestal door ongevallen in het verkeer, bij sport en thuis of op het werk

Ik kom later nog terug op de verschillen en wat anatomische informatie.

Reguliere medici weten met hersenletsel over het algemeen niet zo veel raad. Soms is een operatie een goede behandelmethode en daar zijn ze heel goed in. Maar verder hebben ze weinig mogelijkheden, terwijl er heel veel meer gedaan kan worden. Jill Bolte Tailor, een hersenanatome, vertelt in haar boek "My Stroke of Insight" haar persoonlijke ervaring tijdens een heel zware hersenbloeding en hoe ze daarvan hersteld is. Hiervan is ook een prachtig interview te vinden op YouTube (https://www.youtube.com/watch?v=sMNwA4qbcGY).

Ik kan nog heel veel doen aan het welzijn van iemand die te maken heeft met een stroke. Ook voor de familie die daar nauw bij betrokken is. Bijvoorbeeld om de schrik en stress na het gebeuren te behandelen, wanneer de aandacht helemaal gericht is op degene die het letsel heeft opgelopen.

Ik heb niet alleen studies gevolgd op het gebied van hersenen maar ik ben het inmiddels ook persoonlijk ervaren. Ik heb een hersenbloeding gehad op 26 augustus 2014 en heb dit, zoals je merkt, gelukkig overleefd. Ik heb me niet laten behandelen door reguliere medici met hun operaties en medicijnen, maar heb vertrouwd op het zelfherstellend vermogen van mijn lichaam en behandelingen van collega's met CranioSacraal. Ik heb wel een scan laten maken van mijn hersenen en er bleek een flinke bloedprop in mijn linker hersenhelft aanwezig te zijn, een stuk groter dan ik dacht. Ik wist namelijk toen het gebeurde dat ik een hersenbloeding had en waar het precies zat. Dat vertelde ik in het ziekenhuis aan de arts. Zij bevestigde aan de hand van de scan dat ik gelijk had. Op de foto rechts zie je de MRIscan die van mijn hoofd is gemaakt. Ik heb gezorgd, samen met Margriet, dat ik zo snel mogelijk het ziekenhuis kon verlaten om thuis mijzelf te genezen. Slaap was wat ik nodig had, want ik was uitgeput en had geen energie meer. Naar schatting beschikte ik nog over 5% van wat ik voor de bloeding beschikbaar had en dat is heel erg weinig. Slaap is dan het beste medicijn omdat dan je cellen zich kunnen herstellen en nieuwe verbindingen kunnen vormen. Ook ben ik al na een week gaan oefenen met lezen en me dingen herinneren. Hoe sneller je aan herstel van de hersenfuncties gaat werken, des te beter zijn de resultaten op langere termijn.

Er zijn veel dingen die ik voor een mens met hersenletsel kan doen.

  • In de eerste plaats de stress en schrik behandelen, zodat het immuunsysteem en het zelfherstellend vermogen weer hun werk kunnen doen.
  • Het hele lichaam ontspannen zodat je je ondanks alles weer prettig voelt en goed kunt slapen. Als je niet goed kunt slapen kun je wietolie met een laag THC-gehalte gebruiken; het vertserkt tevens jouw immuunsysteem.
  • Eventuele verwondingen sneller helpen genezen door hier gericht aandacht aan te schenken.
  • Interne verwondingen en bloedproppen helpen oplossen en helen met behulp van lichaamseigen stamcellen die iedereen in voldoende mate beschikbaar heeft als je weet hoe er mee om te gaan. Ik gebruik hiervoor Somato Emotional Release.
  • Hulp in de vorm van informatie en advies om onzekerheid en angst zo veel mogelijk te voorkomen en vertrouwen op te bouwen voor een nieuwe toekomst.
  • Onbewuste, beperkende overtuigingen, die herstel in de weg kunnen staan, te vervangen door dienende overtuigingen met behulp van PSYCH-K®.
  • Ontdekken wat de nieuwe mogelijkheden zijn die zich aanbieden na ontstaan van het letsel. Het blijkt dat mensen met een hersenletsel heel vaak nieuwe vaardigheden hebben ontwikkeld.
  • En niet in de laatste plaats het behandelen van gezinsleden tegen stress en schrik. Toen mijn collega kwam om mij een behandeling te geven heb ik gezegd dat Margriet die op dat moment meer nodig had dan ik.

Soms hebben mensen met hersenletsel ook een bijna dood ervaring. Dat heeft grote invloed op het leven van die persoon en het is belangrijk dat hij of zij kan praten met een hulpverlener die daar ervaring mee heeft en die goed kan luisteren zonder een oordeel te vellen. De ervaring is heel indringend en het is belangrijk dat er geluisterd wordt en de juiste vragen worden gesteld.

Anatomie:

De meest voorkomende vorm van een stroke is het herseninfarct (ca. 75%). Dit is een boedprop in een slagader die de doorstroom van bloed naar de hersencellen verspert. Als gevolg van het gebrek aan zuurstof is er een grote kans dat deze hersencellen sterven en een deel van de hersenen verloren gaat.

Er zijn twee vormen van hersenbloeding. De eerste en meest voorkomende hersenbloeding is het aneurisma. Dit wordt veroorzaakt door een zwakke plek in de wand van de slagader, waardoor een uitstulping ontstaat welke bij te hoge druk kan barsten. Het bloed stroomt tussen en over de hersencellen. Bloed is giftig voor hersencellen die daardoor zwaar kunnen beschadigen of zelfs sterven. Deze vorm van hersenbloeding wordt veroorzaakt door een slechte kwaliteit van de aderwand, meestal op middelbare leeftijd of ouder.

Het AVM is een zeldzaam verschijnsel. Het is een aangeboren afwijking, zeg maar een foutje in de bouwtekening, waarbij op een of meerdere plaatsen geen haarvaten zijn gemaakt tussen de aanvoerende slagader en de afvoerende ader. De ader is niet bestand tegen de druk die in de slagader heerst en die normaliter wordt gedempt door de haarvaatjes. De ader in het AVM bezwijkt meestal op een leeftijd tussen de 20 en 40 jaar. Soms sterven mensen plotseling, ogenschijnlijk zonder aanleiding op jonge leeftijd, bijvoorbeeld sporters of studenten. Vaak is de oorzaak dan een AVM. Slechts 3% van alle hersenbloedingen worden veroorzaakt door deze aangeboren afwijking. Meestal is een AVM dodelijk. Jill Bolte Taylor kreeg haar AVM op 37 jarige leeftijd. Ik pas toen ik 67 was. Beiden hebben we het zonder veel blijvende schade overleefd. Aanvankelijk was de schade, vooral bij Jill, erg groot. Maar intensieve behandeling kan zorgen voor een verrassend herstel. Hiernaast een afbeelding van hoe de situatie eigenlijk zou moeten zijn.

Er bestaan heel wat meningen over hersenen, maar veel daarvan zijn door de wetenschap al achterhaald. Maar geleerden (dat zijn volgens mij mensen die veel geleerd hebben en niet bereid zijn nieuwe ontdekkingen die in strijd zijn met wat ze geleerd hebben voor waar aan te nemen) houden vaak vast aan hun dogma's. Een van die oude denkbeelden is dat hersencellen zich niet kunnen herstellen en vernieuwen. Gelukkig is dat niet waar. Ook in de hersenen zijn stamcellen aanwezig die beschadigde hersencellen kunnen vervangen, zoals dat overal in ons lichaam op elk moment met miljarden tegelijk gebeurt. Ook zijn veel hersenfuncties niet gebonden aan één enkele plek maar verspreid over meerdere gebieden of zelfs alle hersencellen. Onze hersenen zijn een hologram 1). De plasticiteit van de hersenen maakt het vaak mogelijk om veel functies gedeeltelijk of geheel te herstellen. Ook de verbindingen tussen de onderlinge hersencellen door middel van axonen, de lange uitlopers, en dendrieten is zeer flexibel en kan van seconde tot seconde veranderen.

Ik behandel hersenletsel alleen als er een CTscan beschikbaar is en ook reguliere artsen bij de behandeling zijn betrokken. Het is van belang dat er, afhankelijk van de ernst van de verwonding, naast de behandeling een revalidatieplan wordt gemaakt, omdat oefening en training een grote rol spelen bij het herstel van de functies.

Naast de neuronen zijn de steuncellen, de gliacellen, en de isolatie van de neuronen en hun uitlopers van groot belang. Vooral de gliacellen hebben het bij letsel van buitenaf zwaar te verduren, waardoor de neuronen zelf ook beschadigd raken. Ook gliacellen kunnen met behulp van stamcellen worden vervangen.

Er zijn een aantal verschijnselen die vrij vaak bij hersenletsel blijken op te treden.

Overgevoeligheid voor prikkels uit de omgeving: geluid, licht, trilling, energie van mensen en apparaten. Toen ik naar het ziekenhuis werd gebracht voor onderzoek leek de ziekenauto wel op een boeren kar die over Belgische casseien reed. De airco in het ziekenhuis maakte veel geluid en het deed mij pijn. Verplegend personeel was voor mij erg irritant als ze geen persoonlijke aandacht voor me hadden. Geluiden in het ziekenhuis had ik last van. Als ik met meer dan één persoon te maken had raakte ik in de stress.

Verlies van energie. Kort na de bloeding had ik nog maar 5% van de energie beschikbaar in vergelijking met de dagen daarvoor. Daardoor had ik het steeds koud en als ik even iets had gedaan was ik heel erg moe. De eerste 2 weken sliep ik 20 uur en meer per dag.

Slechte coördinatie en verminderd geheugen. Ik had de neiging voor wat ik niet wist "dinges" te zeggen. Doe dit niet maar zoek naar het woord, ook al duurt dat soms heel lang. En voor verzorgers geldt: niet souffleren als iemand niet op een woord kan komen en geen zinnen afmaken. Dat stagneert het herstel en is zeer irritant.

Verandering van karakter en stemmingen. Als er delen van de hersenen zijn aangetast kan het gebeuren dat veel zaken en gebeurtenissen uit het verleden zijn gewist. Je moet dan weer opnieuw allerlei verbindingen van hersencellen opbouwen. Gedrag is niets meer dan een serie verbindingen van hersencellen, wat we ook wel een neuronetwerk noemen.

Het boek van Jill Bolte Taylor en het interview met Oprah Winfrey geeft heel erg veel nuttige informatie die mij enorm heeft geholpen om te herkennen wat er gebeurde. Het boek bestaat ook in het Nederlands en heet "Onverwacht inzicht". Het is helaas uitverkocht, maar ik heb zowel Jill Bolte Taylor als de uitgever gevraagd om het in herdruk te nemen omdat de informatie zo essentieel is voor iemand met hersenletsel.

Ik ben nog niet volledig hersteld, maar ik kan iedereen verzekeren dat ik als mens heel veel beter ben geworden door mijn hersenbloeding. Ik heb veel nieuwe inzichten gekregen en ik ben veel gevoeliger geworden, wat een enorm voordeel is in mijn vak als therapeut. Net als Jill zou ik dit niet hebben willen missen in mijn leven, want de voordelen zijn groter dan de nadelen en het was bovendien een opwindende periode. Dat geldt niet voor Margriet mijn vrouw. Het heeft haar veel spanning, stress, angst en extra werk opgeleverd.

1) Een hologram is een foto gemaakt met behulp van laserlicht die een drie dimensioneel beeld vormt dat van alle kanten kan worden bekeken. Als je een stuk van de foto afsnijdt bevat dat gedeelte het totale beeld, evenals het restant van de foto. Zo werken onze hersenen dus ook.


Deze afbeelding is gemaakt door Jill Bolte Taylor.